مقالات و مطالعات نظری وکاربردی تجارت الکترونیکی

(2)

راه کار کسب و کار الکترونیک

کسب و کار الکترونیکی  یک بازار جهانی است  یا ساده تر بگوییم فعالیت در یک بازار بزرگ جهانیست بازاری متحد و بزرگ برای تمامی مردم دنیا که هیچ حد و مرزی برای فعالیت در این بازار و جود ندارد و فعالیت و موفقیت در این بازار تنها عنصری اکتسابی به نام اطلاعات تضمین می کند .

در فعالیتهای تجاری الکترونیکی و اسطه ها تحت فشار خاصی قرار می گیرند . پس یک شرکت یا سازمان الکترونیکی قبل از راه اندازی باید و بعد از شروع کار باید فعالیتهای پشتیبانی خاصی را برای توسعه این کار انجام دهد . که سعی می نماییم در این مبحث به کالبد شکافی آنها بپردازیم . 

شرکتها از طریق انتقال تمایت یا بخشی از فعالیتهای اقتصادیشان به اینترنت به راحتی از مرزهای جغرافیایی عبور کرده و در سایر کشورها به بازاریای می پردازند . در زنجیره عرضه الکترونیک ، واسطه ها تحت فشار قرار می گیرند چرا که تقریبا رابطه تجار این گونه شرکتها با مشتریانشان به صورت مستقیم و بدون حضور به واسطه ها است .

در این نحوه کار به علت افزایش شفافیت در بازار به دلیل بهرهبری از فناوریهای ارتباطی ، شرکتها به آسانی میتوانند جایگزینهای بیشتری را برای سایر بازارها و کالاها بیابند .  از جمله مزایای استفاده از اینترنت در کسب و کار  داخلی وبین المللی می توان به موارد زیر اشاره کرد :

-         :تفکیک محصول از محصولات رقبا در اینترنت به مراتب ساده تر است

-         ایجاد رقابت بیشر در یک بازار معین بین رقبای تولید کننده

-         کاهش هزینه های تغییر منبع ( تغییر خریدار یا فروشنده)

-         حذف واسطه ها

-         افزایش شفافیت در بازار

در اینجا با استفاده از دو مدل زیر که برای ساختن چشم انداز سازمان ارائه شده به بررسی یک سازمان فروش الکترونیکی  یا تجارت الکترونیکی می پردازیم.

این دو مدل با استفاده از اطلاعات محیط داخلی و خارجی سازمان ، امکان  رسیده به چشم انداز کسب و کار الکترونیکی یک سازمان بدست می آید .

1.     تجزیه و تحلیل نیروهای پنجگانه رقابتی

2.     تجزیه و تحلیل نقاط قوت و ضعف داخلی و فرصتها و تهدیدات محیطی ( SWOT)

1.  تجزیه و تحلیل نیروهای پنجگانه رقابتی

این مدل به بررسی اثرات محیط خارجی سازمان می پردازد . این مدل به پنج نیروی رقابتی توجه دارد که با تاثیر گذاری بر یکدیگر وضعیت یک صنعت را از نظر رقابت مشخص می کند . این نیروها عبارتند از :

1)      -  ورود رقبای جدید ( تازه واردها)

2)      -  تهدید جایگزینها

3)      -  قدرت چانه زنی خریداران

4)      قدرت چانهزنی عرضه کنندگان

5)      رقابت میان رقبای جدید

با تشریح اثر اینترنت بر هریک از این نیروها ، اثر محیط خارجی سازمان بر اهداف و راهکارهای سازمان روشن خواهد شد.

ورود رقبای جدید:

در اینترنت همیشه سازمانها و شرکتها با خطر ورود رقبای جدید مواجه هستند چرا که :

برای وارد شدن به دنیای اینترنت به عنوان یک شرکت نیاز به صرف هزینه های زیادی نیست و به راحتی بدون هیچ حد و مرزی دستیابی به بازارهای تجاری جهان و مشتریهای بین المللی امکان پذیر است .

 برای تغییر هربازار به یک بازار جدید نیاز به سرمایه های بسیاریست که در تجارت الکترونیکی این هزینه ها بسیار کاهش می یابد .

و همچنین برای تغیر منبع (تغییر خریدار یا فروشنده) نیز نیازی به صرف هزینه های زیادی نیست .

قدرت چانه زنی خریداران:

فناوریهای جدید موجب تسهیل و گسترش ادغام افقی و عمودی در زنجیره عرضه می شود .

به روایت ساده تر رابطه بین خریدار و تولید کننده به دلیل تحت فشار قرار گرفتن واسطه ها و حذف واسطه ها از بین این دو رو به ساده تر شدن و محکمتر شدن می گراید . و از طرف دیگر این نوع ارتباطات و دسترسی ساده به اطلاعات ، موجب ایجاد شفافیت بیشتر در سطح بازار گردیده است .

پس رابطه خریداران و مشتریان با شرکتهای ارائه کننده خدمات به سرعت درحال تغییر است که شرکتها را به خاطر رابطه مستغیمشان با خریداران وا می دارد که همیشه و در همه حال به بالابردن کیفیت خدمات و رضایت مشتری از خدمات و در نظر داشتن میل مشتری توجه بسیار داشته باشند .

در سیستم واسطه ای تولید کننده بیشتر به تولید فکر می کند و وقتی خریار عمده محصولش را خرید چندان برایش مهم نیست که در بازار این محصول به فروش می رسد یانه  ولی در فروش الکترونیکی یا اینترنتی به دلیل اینکه واسطه ای وجود ندارد شرکتها نیازمند مشتریان هستند چون بدون حضور مشتری عملا فروش برایش میسر نیست . پس باید کیفیت و کمیت خدمات و الایش را با خواسته مشتریانش هماهنگ نماید و در غیر این صورت مشتری یا باز به بازار سنتی یا همان بازار واسطه ای روی می آورد یا به سمت شرکتی دیگر با کیفیتی بهتر روی می اورد .  

قدرت چانه زنی عرضه کنندگان :

با در نظر گرفتن مباحثی که در بخش قدرت چانه زنی خریداران مطح کردیم می توان به وضعیت قدرت چانه زنی فروشندگان یا عرضه کنندگان نیز دست یافت.

در این مبحث میتوان مطالبی همچمو مطالب زیر را مورد بررسی قرار داد .:

·         کاهش هزینه های تغییر منبع

·         کاهش نقش واسطه ها و افزایش شفافیت بازار

فروش اینترنتی برای فروشندگان منافع و قدرتهای بسیاری را به ارمغان می آورد از جمله کاهش هزینه های جانبی برای تغییر نحوه فروش یا روش درآمدزایی و یا تغییر خریداران . اما بسیاری از شرکتها در این بخش از قدرتشان مبحث رضایتمندی مشتریان گذشته را مورد توجه قرار نداده و تنها به درآمد زایی و ایجاد راهکارهای جدید برای کسب درامد می اندیشند تا جایی که گاهی وقتها حالت از این شاخه به اون شاخه پریدن رو پیدا میکه و نه تنها دیگران بلکه خودشان هم نمیدانند شیوه فروششان چگونه است  .  و اگر بخواهیم ساده تر بگویم با هر قدمی که به خیال خود به جولو برمی دارند هرچقدر هم که محکم و قوی و بنظر آید ، پله پشت سرشان را خراب می نماییند و در طولانی مدت نه در کوتاه مدت نتایج بد این حرکتشان را می بینند و آن این است که روزی به خود می آیند و می بینند که از زحمات گذشته هیچ برایشان نمانده و درحال حاظر نیز از اعتباری که پیشبینی میکردند ساقط هستن .

تهدید جایگزینها :

به علت شفافیت در بازار، شرکتها راحت تر می توانند جایگزینهای بشتر را برای سایر بازارها و یا کلال ها / خدمات توسعه دهند . کاهش هزینه های تغییر نیز موجب افزایش احتمال ورود جایگزینهای بیشتری به بازار می شود .

رقابت در میان رقبای جدید :

اینترنت ورود به سایر صنایع و کشورها را آسان کرده است . با استفاده از فناوری اینترنت می توان محصولات را راحت تر از محصولات مشابه رقبا تفکیک کرد . به عنوان مثال  با ارائه اطلاعات و خدمات بیشتر ، تفکیک محصول از محصولات رقبا ساده تر است . که این امر به رقابت بیشتر در یک بازار معین منجر خواهد شد . ( به طور مثال در مورد محصولات وست ویژن در مورد تولیدات صنایع دستی آن برای کالاهایی که در سبد خریدش قرار می گیرد هیچ گونه اطلاعاتی وجود ندارد که بتوانید به کمیت یا کیفیت آن محصول پی ببرید باید بخرید بعد از خرید ابعاد ، کیفیت جنس وکمیت آن را دریابید . حالا چرا ؟ من که نمیدانم وگرنه حتما اینجا درج می کردم که چرا کالاها شناسنامه  ندارند ) .

با توجه به مطالب بالا ، اثر اینترنت بر پنج نیروی رقابتی را می توان به صورت زیر خلاصه کرد :

-         هزینه های تغییر منبع به طور قابل ملاحضه ای کاهش خواهد یافت .

-         حذف واسطه ها یا کاهش قدرت واسطه ها در زنجیره عره موضوعی جدی خواهد شد .

-         اطلاعات و خدمات به همراه محصول ، از اهمیت ویژه ای در تفکیک محصول از محصولات رقبا و ایجاد ارزش در محصول برخوردار می شود .

-         افزایش شفافیت در بازار ، موجب اقفزایش رقبا می گردد.

-         جایگزینهای بیشتر برای محصولات / خدمات ظهور خواهد کرد .

این اثرات که ذکر گردید ، رقابت کلی در صنعت وبین رقبای موجود را شدت می بخشد .

2.  مدل SWAT

SWAT با استفاده از مدل تجزیه و تحلیل نیروهای پنجگانه رقابتی ، محیط خارجی سازمان مورد بررسی قرار می گیرد . تجزیه و تحلیل  SWAT در راستای شناسایی نقاط قوت و ضعف سازمان بوده تا بتواند بهع درستی در فرصت های محیطی سرمایه گذاری کند و اثر تهدیدات را به حداقل برساند . مدل تجزیه و تحلیل نقاط قوت ، ضعف ، فرصت ها و تهدیدات محیطی در واقع موقعیت راهبردی سازمان را در یک زمان معین به تصویر می کشد .

چهارچوب تجزیه و تحلیل SWAT   برای کسب و کار الکترونیک

-        محصول :  شامل محصول اصلی یک شرکت به همراه اطلاعات غیر قابل تفکیک ازآن ، به عنوان مثال در وست ویژن ، محصولات گوناگون صنایع دستی به همراه اطلاعات و شناسنامه کامل تک تک آنها

-        مبادلات : کلیه اطلاعاتی که مولد اطلاعات و در پی آن هزینه هستند . وظیفه این دسته از مبادلات ، انطباق تقاضای خریدار با عرضه فروشنده در یک زمان معین است ، به طور مثال : اعلام قیمت ، بررسی اعتبار ، سفارشدهی ، ارسال فاکتور و غیره .

-        خدمات : به کلیه فعالیتهایی که ارزش محصول را حفظ کرده و یا افزایش می دهند خدمات گفته می شود . خدمات ممکن است به خودی خود ارزش افزا نباشد ولی همراه بودن آنها با محصول / خدمات اصلی موجب ارزشمند تر شدن آن محصول / خدمات می گردد . مانند راه اندازی ، تعمیر آموزش ، و قطعات یک دستگاه در مورد محصولات وست ویژن مانند . سرعت ارسال و رسیدن آنها به خریدار ( که در مورد محصولات فروخته شده از سبد G.BANK متاسفانه بسیار پایین است در حالیکه یکی از اصول حذف رقبا و راضی نگهداری مشتری و یکی از قدرتهای خرید اینترنتی کمبودن زمان بین تقاضای یک مشتری و عرضه آن به مشتری از طرف شرکت می باشد .

-        سازمان : در اینجا منظور از سازمان ، تشکیلاتی است که محصولات را تولید کرده ، مبادلات را انجام داده و خدمات را عرضه می کند . مثل فرهنگ ، دانش و مهارت افراد و غیره ....